Konut Dokunulmazlığının İhlali Suçu ve Cezası – TCK 116

Kişinin konutu, özel hayatını sürdürdüğü ve kendisini güvende hissettiği yaşam alanıdır. Bu alana konutta yaşayan kişinin rızası olmadan girilmesi veya başlangıçta verilen rızanın geri alınmasına rağmen konutun terk edilmemesi, belirli şartlar altında konut dokunulmazlığının ihlali suçu oluşturabilir.

Türk Ceza Kanunu’nun 116. maddesinde düzenlenen suç yalnızca evlere izinsiz girilmesini kapsamaz. Konutun eklentileri, bazı işyerleri ve bunların eklentileri de kanuni koruma altında olabilir. Suçun gece vakti, cebir veya tehditle, silahla ya da birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi ise daha ağır cezaların gündeme gelmesine neden olabilir.

Bu yazıda konut dokunulmazlığının ihlali cezası, suçun unsurları, konut ve eklenti kavramları, şikâyet süresi, uzlaştırma prosedürü, nitelikli hâller ve ceza yargılamasında kullanılabilecek deliller ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Konut Dokunulmazlığının İhlali Suçu Nedir?

Konut dokunulmazlığının ihlali suçu, bir kimsenin konutuna veya konutunun eklentilerine rızasına aykırı şekilde girilmesi ya da konuta rıza ile girildikten sonra hak sahibinin çıkılmasını istemesine rağmen konutun terk edilmemesiyle oluşabilir.

TCK 116 kapsamında suç iki farklı hareketle işlenebilir:

• Hak sahibinin rızası bulunmaksızın konuta veya konutun eklentisine girmek,
• Başlangıçta rıza ile girilen konuttan, rıza geri alındıktan sonra çıkmamak.

Dolayısıyla bir kişinin kapıyı zorlayarak içeri girmesi kadar, davet üzerine girdiği evde kendisine çıkması söylendiği hâlde kalmaya devam etmesi de suç kapsamında değerlendirilebilir.

TCK 116/1 uyarınca konuta veya konutun eklentisine rızaya aykırı olarak giren ya da rıza ile girdikten sonra çıkmayan kişi hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Kanun ayrıca işyerlerini, ortak kullanılan konutları ve suçun gece vakti veya cebir ya da tehditle işlenmesini ayrı fıkralarda düzenlemektedir.

TCK 116 Madde Metni Ne Düzenlemektedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 116. maddesinde dört temel düzenleme bulunmaktadır:

• Konut ve konut eklentilerine rızaya aykırı girilmesi veya buradan çıkılmaması,
• Girilmesi açık rızaya bağlı olan işyerleri ve bunların eklentilerinin ihlal edilmesi,
• Ortak kullanılan konut veya işyerlerinde verilen rızanın geçerliliği,
• Suçun cebir, tehdit veya gece vakti işlenmesi.

Her olayda yalnızca kişinin bir taşınmaza girip girmediğine bakılmaz. Girilen yerin hukuken konut veya işyeri sayılıp sayılmadığı, rıza vermeye yetkili kişinin kim olduğu, rızanın hangi amaçla verildiği ve failin rızanın bulunmadığını bilip bilmediği de değerlendirilir.

Konut Kavramı Neleri Kapsar?

Ceza hukuku bakımından konut kavramı yalnızca tapuda mesken olarak görünen dairelerden ibaret değildir. Bir kişinin sürekli veya geçici biçimde özel yaşamını sürdürdüğü, dinlendiği, uyuduğu ve dış dünyadan ayrı bir yaşam alanı oluşturduğu yerler somut olayın şartlarına göre konut sayılabilir.

Bu kapsamda aşağıdaki yerler kullanım biçimine göre konut niteliğinde değerlendirilebilir:

• Daire ve müstakil evler,
• Yazlık veya köy evleri,
• Otel ve pansiyon odaları,
• Öğrenci yurdu veya lojman odaları,
• Geçici olarak yaşamak amacıyla kullanılan karavanlar,
• Fiilen barınma ve özel yaşam alanı olarak kullanılan diğer kapalı yerler.

Bir yerin boş olması, tapu kaydındaki niteliği veya kişinin o anda içeride bulunmaması tek başına belirleyici değildir. Önemli olan yerin olay tarihinde özel yaşam alanı olarak kullanılıp kullanılmadığıdır.

Konutun Eklentisi Nedir?

Konutun eklentisi, konutun kullanımını tamamlayan ve konutla fiziksel veya işlevsel bağlantısı bulunan alanları ifade eder. Bahçe, garaj, avlu, depo, teras veya kömürlük gibi yerler olayın özelliklerine göre konutun eklentisi kabul edilebilir.

Ancak her bahçe, bina girişi veya apartman ortak alanı otomatik olarak konut eklentisi sayılmaz. Alanın konutla bağlantısı, çevresinin kapalı olup olmadığı, kimlerin kullanımında bulunduğu ve dışarıdan girilmesinin sınırlandırılıp sınırlandırılmadığı birlikte değerlendirilir.

Örneğin yalnızca bir daire sakininin kullanımına bırakılmış, çevresi kapatılmış ve konutla doğrudan bağlantılı bir bahçe eklenti sayılabilir. Buna karşılık herkesin serbestçe kullandığı açık bir bina önü aynı hukuki korumadan yararlanmayabilir.

Konut Dokunulmazlığının İhlali Suçunun Unsurları

Korunan hukuki değer

Bu suçla korunan temel değer kişinin konutundaki huzuru, güvenliği ve özel yaşam alanı üzerindeki irade özgürlüğüdür. Koruma, taşınmazın mülkiyetinden çok, kişinin o alanı özel yaşam alanı olarak kullanmasından kaynaklanır.

Bu nedenle konut dokunulmazlığının ihlali suçunun mağduru her zaman ev sahibi değildir. Kiracı, aile bireyi, lojmanda kalan kişi veya otel odasını kullanan müşteri de konut dokunulmazlığının korunmasından yararlanabilir.

Fail

Suçun faili kural olarak herkes olabilir. Failin mağdurun yakını, eski eşi, ev sahibi, komşusu veya daha önce konutta yaşamış bir kişi olması suçun oluşmasını kendiliğinden engellemez.

Özellikle boşanma veya ayrılık sürecinde daha önce ortak kullanılan konuta girilmesi olaylarında, konutun olay tarihinde kim tarafından fiilen kullanıldığı ve diğer kişinin içeri girme konusunda geçerli bir hakkının bulunup bulunmadığı araştırılır.

Mağdur

Mağdur, konut üzerinde hukuken korunan kullanım hakkına ve konuta kimin gireceğini belirleme yetkisine sahip kişidir. Mülkiyet hakkı bulunmasa bile konutu fiilen ve hukuka uygun şekilde kullanan kişi mağdur olabilir.

Kiralanan bir ev bakımından konut dokunulmazlığının korunmasından kural olarak kiracı yararlanır. Ev sahibinin taşınmazın maliki olması, kiracının rızası olmadan eve istediği zaman girebileceği anlamına gelmez.

Rızaya aykırı olarak girme

Suçun en yaygın işleniş şekli, hak sahibinin açık veya örtülü rızası bulunmaksızın konuta girmektir. Kapının kırılması veya zor kullanılması zorunlu değildir. Açık bırakılan kapıdan, pencereden veya elde bulunan eski bir anahtarla gizlice girilmesi de rıza yoksa suç oluşturabilir.

Rıza, konuta girmeden önce veya en geç içeri girildiği sırada bulunmalıdır. Sonradan verilen onay, fiilin suç oluşturup oluşturmadığı değerlendirilirken her zaman başlangıçtaki rızasızlığı ortadan kaldırmaz.

Rıza ile girdikten sonra çıkmama

Bir kişi konuta başlangıçta hukuka uygun biçimde girmiş olabilir. Ancak konutta kalmasına yönelik rıza sonradan geri alınır ve kendisinden açık biçimde çıkması istenirse konutu terk etmesi gerekir.

Failin makul bir süre içinde konuttan ayrılmayarak kalmaya devam etmesi, TCK 116 kapsamında çıkmama suretiyle konut dokunulmazlığının ihlali suçunu oluşturabilir. Kanunun gerekçesinde de rızanın geri alınmasından sonra konutun terk edilmemesinin suç kapsamında olduğu belirtilmektedir.

Kast

Konut dokunulmazlığının ihlali kasten işlenebilen bir suçtur. Failin başkasına ait özel yaşam alanına rıza bulunmadığını bilerek ve isteyerek girmesi veya çıkması istendiği hâlde kalmaya devam etmesi gerekir.

Fail, geçerli bir rızanın bulunduğuna ilişkin kaçınılmaz bir hataya düşmüşse kastın oluşup oluşmadığı ayrıca değerlendirilir. Ancak kapalı kapıyı zorlamak, gizlice girmek, uyarılara rağmen içeride kalmak veya girişin yasaklandığını gösteren tedbirleri aşmak çoğu olayda rızanın bulunmadığını gösteren önemli olgulardır.

Ev Sahibinin Kiracının Evine İzinsiz Girmesi Suç Mudur?

Kiraya verilen konutun maliki olmak, ev sahibine kiracının izni olmaksızın konuta girme yetkisi vermez. Kira ilişkisi devam ettiği sürece konut, kiracının özel yaşam alanıdır.

Ev sahibinin yedek anahtarla eve girmesi, eşyaları kontrol etmesi, fotoğraf çekmesi veya kiracıyı çıkarmak amacıyla konuta müdahale etmesi olayın şartlarına göre konut dokunulmazlığının ihlali suçunu oluşturabilir.

Tadilat, bakım, satış amacıyla evi gösterme veya borç kontrolü gibi gerekçeler de kural olarak kiracının rızası olmadan konuta girme yetkisi sağlamaz. Acil tehlike, yangın, su baskını veya kanundan kaynaklanan başka bir zorunluluk bulunması hâlinde ise olay ayrıca değerlendirilmelidir.

Eski Eşin veya Aile Bireyinin Eve Girmesi

Akrabalık, evlilik veya geçmişte aynı evde yaşamış olmak sınırsız bir giriş hakkı sağlamaz. Ayrılık sonrasında konut yalnızca eşlerden biri tarafından kullanılıyorsa diğer eşin rıza olmadan eve girmesi TCK 116 kapsamında değerlendirilebilir.

Bununla birlikte devam eden evlilik birliği, ortak kullanım hakkı, mahkemece verilen konutun tahsisi kararı, uzaklaştırma kararı ve tarafların fiilî yaşam düzeni birlikte incelenmelidir.

Özellikle 6284 sayılı Kanun kapsamında verilmiş bir uzaklaştırma veya müşterek konuttan uzaklaştırma kararı varsa konuta girilmesi, konut dokunulmazlığının ihlalinin yanında tedbir kararına aykırılık bakımından da hukuki sonuç doğurabilir.

Ortak Kullanılan Konutta Bir Kişinin Rızası Yeterli Midir?

TCK 116/3’e göre evlilik birliğinde aile bireylerinden veya konutun birden fazla kişi tarafından ortak kullanılması durumunda bu kişilerden birinin rızası bulunuyorsa belirli şartlarla suç oluşmayabilir.

Ancak verilen rızanın meşru bir amaca yönelik olması gerekir. Ortak konutta yaşayanlardan birinin diğer kişinin özel hayatına saldırmak, eşyalarını almak, tehdit etmek veya hukuka aykırı başka bir amaç gerçekleştirmek üzere üçüncü kişiyi konuta kabul etmesi geçerli rıza olarak değerlendirilmeyebilir.

Ayrıca konuttaki belirli bir oda yalnızca bir kişinin özel kullanımına ayrılmışsa ortak alan için verilen rıza, bu özel alana girmeyi kapsamayabilir. Her olayda konutun kullanım biçimi ve rızanın kapsamı ayrı ayrı incelenir.

İşyeri Dokunulmazlığının İhlali

TCK 116 yalnızca konutları korumamaktadır. Açık bir rıza olmadan girilmesi olağan kabul edilmeyen işyerleri ve bunların eklentileri de madde kapsamındadır.

Örneğin halka açık bir mağazanın müşteri bölümüne çalışma saatlerinde girmek için ayrıca izin alınması gerekmez. Ancak personel odası, depo, üretim alanı, kapalı ofis, arşiv veya yalnızca yetkili kişilerin girebildiği bölümler farklı değerlendirilebilir.

İşyerinin kapalı olduğu saatte içeri girilmesi, çalışma saatleri içinde girilmesi yasak bir bölüme geçilmesi veya çıkılması istendiği hâlde içeride kalınması işyeri dokunulmazlığının ihlali suçunu oluşturabilir.

Konut Dokunulmazlığının İhlali Cezası

Konut dokunulmazlığının ihlali cezası, suçun hangi şekilde işlendiğine göre değişmektedir.

Temel suç bakımından TCK 116/1’de yalnızca hapis cezası düzenlenmiştir. İşyerleri bakımından ise hapis cezası ile adli para cezası seçimlik yaptırım olarak öngörülmüştür. Suçun gece vakti, cebir veya tehditle işlenmesi durumunda ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir.

Mahkeme temel cezayı belirlerken olayın işleniş biçimini, failin kastının yoğunluğunu, kullanılan araçları, meydana gelen zarar veya tehlikeyi ve diğer somut koşulları değerlendirir. Daha sonra uygulanması gereken artırım ve indirim nedenleri hesaba katılır.

Gece Vakti Konut Dokunulmazlığının İhlali

Suçun gece vakti işlenmesi daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâllerden biridir. Ceza hukuku bakımından gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve güneşin doğmasından bir saat öncesine kadar devam eden zaman dilimidir.

Fiilin bu zaman diliminde gerçekleştirilmesi hâlinde TCK 116/4 uygulanarak bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmedilebilir. Olay saatinin belirlenmesinde kamera kayıtları, ihbar saati, telefon kayıtları, mesajlar, tanık anlatımları ve kolluk tutanakları önem taşıyabilir.

Cebir veya Tehdit Kullanılması

Failin konuta girmek veya konutta kalmaya devam etmek amacıyla mağdura karşı fiziksel güç kullanması ya da mağduru tehdit etmesi hâlinde TCK 116/4 gündeme gelir.

Kapıyı açtırmak için kişiyi darbetmek, konuttan çıkmasını engellemek, silah göstererek içeri girmek veya mağduru zarar vermekle korkutmak bu kapsamda değerlendirilebilir.

Somut olayda tehdit, kasten yaralama, mala zarar verme veya silahla ilgili başka suçlar da oluşmuşsa fail hakkında bu suçlardan ayrıca soruşturma yürütülmesi mümkündür.

TCK 119 Kapsamındaki Nitelikli Hâller

Konut dokunulmazlığının ihlali suçunun aşağıdaki şekillerde işlenmesi hâlinde TCK 119 uyarınca ceza bir kat artırılabilir:

• Silahla işlenmesi,
• Failin kendisini tanınmayacak hâle getirmesi suretiyle işlenmesi,
• Birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi,
• Var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturduğu korkutucu güçten yararlanılması,
• Kamu görevinin sağladığı nüfuzun kötüye kullanılması.

Birden fazla kişi tarafından birlikte işlenme hâlinin uygulanması için en az iki kişinin suçun icra hareketlerini müşterek fail olarak birlikte gerçekleştirmesi gerekir. Yalnızca bir kişiyi suça azmettirmek veya sonradan yardım etmek her durumda bu artırımın uygulanması için yeterli değildir.

Konut Dokunulmazlığının İhlali Şikâyete Bağlı Mıdır?

TCK 116/1’de düzenlenen konut ve konut eklentisine ilişkin temel suç ile TCK 116/2’deki işyeri dokunulmazlığının temel şekli mağdurun şikâyetine bağlıdır.

Şikâyet hakkı sahibi, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmalıdır. Failin kimliği daha sonra öğrenilmişse süre, kural olarak hem fiilin hem failin öğrenilmesinden itibaren işlemeye başlar.

Suçun cebir, tehdit veya gece vakti işlenmesi ya da TCK 119’daki ağırlaştırıcı nedenlerin bulunması hâlinde ise soruşturma kural olarak resen yürütülür. Ayrıca hırsızlık amacıyla konut dokunulmazlığının ihlal edildiği bazı durumlarda da şikâyet aranmaz.

Şikâyetten Vazgeçme Davayı Düşürür Mü?

Şikâyete bağlı temel suçlarda mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi soruşturma veya kovuşturmanın sona ermesine neden olabilir. Ancak vazgeçmenin hukuki sonuçları, suçun nitelikli olup olmadığına, dosyada başka suçların bulunup bulunmadığına ve vazgeçmenin sanık tarafından kabul edilmesinin gerekip gerekmediğine göre değerlendirilir.

Cebir, tehdit, gece vakti veya TCK 119 kapsamındaki nitelikli hâllerde soruşturma resen yürütüldüğünden mağdurun şikâyetçi olmaması tek başına davanın sona ermesini sağlamaz.

Konut Dokunulmazlığının İhlali Uzlaştırmaya Tabi Midir?

Konut dokunulmazlığının ihlali suçu, CMK 253’te açıkça uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında sayılmıştır. Bu nedenle yeterli şüphenin bulunması hâlinde dosya, kanuni istisnalar saklı kalmak üzere uzlaştırma bürosuna gönderilebilir.

Uzlaştırma sürecinde şüpheli ile mağdur arasında özür, maddi zararın karşılanması veya hukuka uygun başka bir edim üzerinde anlaşma sağlanabilir. Uzlaşmanın gerçekleşmesi ve kararlaştırılan edimin yerine getirilmesi, soruşturma veya dava bakımından önemli sonuçlar doğurur.

Bununla birlikte uzlaştırma kapsamındaki suçun, aynı mağdura karşı uzlaştırma kapsamında bulunmayan başka bir suçla birlikte işlenmesi hâlinde uzlaştırma uygulanmayabilir. Bu nedenle dosyadaki bütün suçlamaların birlikte incelenmesi gerekir. Güncel CMK 253 düzenlemesinde konut dokunulmazlığının ihlali açıkça uzlaştırmaya tabi suçlar arasında gösterilmektedir.

Suça Teşebbüs Mümkün Müdür?

Konut dokunulmazlığının ihlali suçuna teşebbüs mümkündür. Failin konuta girmek amacıyla doğrudan icra hareketlerine başlamasına rağmen elinde olmayan nedenlerle içeri girememesi hâlinde teşebbüs hükümleri tartışılabilir.

Örneğin kapıyı kırmaya çalışan failin polis gelmesi nedeniyle içeri girememesi, pencereye tırmanırken konutta yaşayan kişi tarafından engellenmesi veya kilidi açmaya çalışırken yakalanması olayın şartlarına göre teşebbüs oluşturabilir.

Buna karşılık yalnızca konutun önünde bulunmak, içeri girmeyi düşünmek veya hazırlık yapmak tek başına teşebbüs için yeterli olmayabilir. Failin doğrudan suçun icrasına başlamış olması gerekir.

Konut Dokunulmazlığının İhlali Suçunda Deliller

Ceza soruşturmasında rızanın bulunup bulunmadığı ve failin konuta nasıl girdiği çoğu zaman taraflar arasında uyuşmazlık konusu olur. Bu nedenle olaydan hemen sonra delillerin korunması önemlidir.

Dosyada kullanılabilecek başlıca deliller şunlardır:

• Apartman, site, işyeri veya sokak güvenlik kamerası kayıtları,
• Kapı, pencere veya kilitlerdeki hasarlara ilişkin fotoğraf ve inceleme tutanakları,
• Komşuların ve diğer tanıkların anlatımları,
• Telefon görüşmeleri ve mesajlaşmalar,
• Failden çıkması istendiğini gösteren yazışmalar,
• 112 Acil Çağrı Merkezi ve polis ihbar kayıtları,
• Site giriş kayıtları ve güvenlik görevlisi tutanakları,
• Olay yeri inceleme raporları,
• Uzaklaştırma, tahsis veya tahliye kararları,
• Kira sözleşmesi ve konutun kim tarafından kullanıldığını gösteren belgeler.

Ses veya görüntü kayıtlarının hukuka uygun delil olup olmadığı kayıt koşullarına göre ayrıca değerlendirilir. Özel hayatın gizliliğini ihlal edecek şekilde sistematik veya planlı kayıt yapılması başka hukuki sorunlar doğurabileceğinden delil toplama sürecinde hukuki destek alınması önemlidir.

Konut Dokunulmazlığının İhlali Suçunda Zamanaşımı

Suç için öngörülen cezaların üst sınırı dikkate alındığında olağan dava zamanaşımı süresi kural olarak sekiz yıldır. Ancak zamanaşımını kesen veya durduran nedenlerin bulunması hâlinde sürenin hesabı değişebilir.

Şikâyete bağlı temel suçlarda sekiz yıllık dava zamanaşımı süresinin yanında altı aylık şikâyet süresine de dikkat edilmelidir. Şikâyet süresi geçirildiğinde, dava zamanaşımı henüz dolmamış olsa bile şikâyete bağlı suç bakımından soruşturma yürütülemeyebilir.

TCK 66’ya göre beş yıldan fazla olmayan hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda temel dava zamanaşımı süresi sekiz yıldır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Konut dokunulmazlığının ihlali suçuna ilişkin davalar kural olarak Asliye Ceza Mahkemesinde görülür. Asliye ceza mahkemeleri, sulh ceza hâkimliği ile ağır ceza mahkemelerinin görev alanı dışında kalan ceza davalarına bakmaktadır.

Yer bakımından yetkili mahkeme ise genel olarak suçun işlendiği yerdeki mahkemedir. Olayla bağlantılı daha ağır bir suçun bulunması veya suçların birlikte yargılanması gereken bir durumun ortaya çıkması hâlinde görev ve yetki değerlendirmesi değişebilir.

Adli Para Cezası, Erteleme ve HAGB Uygulanabilir Mi?

TCK 116/2’de düzenlenen işyeri dokunulmazlığının ihlali bakımından kanunda doğrudan hapis veya adli para cezası seçimliği bulunmaktadır.

Konut dokunulmazlığının ihlalinin diğer şekillerinde hükmedilen kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi, hapis cezasının ertelenmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması; verilen cezanın süresi, sanığın adli sicili, daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olup olmadığı, kişilik özellikleri, mağdurun zararının giderilmesi ve diğer kanuni şartlara göre değerlendirilebilir.

Bu kurumların uygulanması otomatik değildir. Mahkeme, her dosyanın özelliklerini ve ilgili kurum için aranan güncel yasal koşulları ayrı ayrı inceler.

Konut Dokunulmazlığının İhlali Nedeniyle Tazminat Talep Edilebilir Mi?

Konut dokunulmazlığının ihlal edilmesi mağdurda korku, huzursuzluk, güvensizlik ve özel hayatına müdahale edildiği duygusu oluşturabilir. Olay nedeniyle maddi bir zarar veya kişilik haklarının ihlali meydana gelmişse şartları bulunduğu ölçüde maddi ve manevi tazminat talep edilmesi gündeme gelebilir.

Kapı ve kilitlerin kırılması, eşyalara zarar verilmesi, taşınma gideri oluşması veya tedavi masrafı yapılması gibi zararlar belgelendirilebiliyorsa maddi tazminat talebine konu olabilir. Manevi tazminatın miktarı ise olayın ağırlığına, tarafların durumuna ve ihlalin mağdur üzerindeki etkisine göre belirlenir.

Konut Dokunulmazlığının İhlali Şikâyeti Nasıl Yapılır?

Mağdur, polis veya jandarma birimine ya da doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığına başvurarak şikâyette bulunabilir. Şikâyet dilekçesinde olayın tarihi, saati, yeri, failin konuta nasıl girdiği, rızanın bulunmadığı, çıkma uyarısı yapılıp yapılmadığı ve mevcut deliller açıkça belirtilmelidir.

Şikâyet sırasında özellikle şu hususların açıklanması yararlı olabilir:

• Konutun olay tarihinde kim tarafından kullanıldığı,
• Şüphelinin içeri girmesine izin verilip verilmediği,
• İzin verilmişse bu iznin ne zaman geri alındığı,
• Failin konuta hangi yolla girdiği,
• Cebir, tehdit, silah veya birden fazla fail bulunup bulunmadığı,
• Olayın gece vakti gerçekleşip gerçekleşmediği,
• Kamera kaydı veya tanık bulunup bulunmadığı,
• Kapı, pencere ya da eşyalarda hasar oluşup oluşmadığı.

Kamera kayıtları belirli süreler sonunda otomatik olarak silinebileceğinden kayıtların hızlı biçimde muhafaza altına alınması gerekebilir.

Sanık Açısından Savunmada Önemli Hususlar

Konut dokunulmazlığının ihlali iddiasıyla karşılaşan kişi açısından savunma yalnızca “suçu işlemedim” beyanından ibaret olmamalıdır. Konuta girme hakkının bulunup bulunmadığı, rıza verilip verilmediği, ortak kullanım ilişkisi, failin kastı ve olayın gerçekleşme biçimi deliller üzerinden değerlendirilmelidir.

Savunmada özellikle şu konular önem taşıyabilir:

• Konuta giriş için açık veya örtülü rıza bulunması,
• Konutun ortak kullanılıyor olması,
• Rızanın geri alındığının faile bildirilmemiş olması,
• Girilen yerin konut veya korunan eklenti niteliğinde olmaması,
• Failin konuta hiç girmemiş olması,
• Tanık veya kamera kayıtlarının iddiayı doğrulamaması,
• Hukuka uygunluk nedeni veya zorunluluk hâli bulunması,
• Failin rızanın varlığı konusunda hataya düşmesi.

Dosyada başka suçlamalar da bulunuyorsa savunma stratejisinin bütün suçlar ve deliller birlikte incelenerek oluşturulması gerekir.

Konut Dokunulmazlığının İhlali Davasında Avukatın Önemi

Konut dokunulmazlığının ihlali dosyalarında en önemli uyuşmazlık çoğu zaman rızanın bulunup bulunmadığıdır. Tarafların akraba olması, geçmişte aynı konutta yaşamaları, failde anahtar bulunması veya taşınmazın mülkiyetinin faile ait olması tek başına kesin sonuca ulaşılması için yeterli değildir.

Bir konut dokunulmazlığının ihlali avukatı; olayın temel veya nitelikli suç kapsamında olup olmadığını, şikâyet süresini, uzlaştırma hükümlerini, kamera ve tanık delillerini, başka suçlarla birlikte değerlendirme gerekip gerekmediğini inceleyebilir.

Mağdur vekili açısından delillerin zamanında toplanması, şikâyetin doğru hukuki nitelendirmeyle sunulması ve uzlaştırma sürecinin takip edilmesi önemlidir. Şüpheli veya sanık müdafii açısından ise rıza, ortak kullanım, kast, hukuka uygunluk nedenleri ve delillerdeki çelişkiler üzerinde durulmalıdır.

İzmir’de yürütülen ceza soruşturması ve davalarında süreç hakkında bilgi almak için İzmir Ceza Avukatı sayfasını inceleyebilir ve somut dosyanın değerlendirilmesi amacıyla Av. Ramazan Sertan Safsöz ile iletişim kurabilirsiniz.

Konut Dokunulmazlığının İhlali Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kapıyı kırmadan eve girmek suç oluşturur mu?

Evet. Suçun oluşması için kapının kırılması veya fiziksel güç kullanılması şart değildir. Açık kapıdan, pencereden ya da daha önce alınmış bir anahtarla rıza dışında girilmesi de suç oluşturabilir.

Ev sahibi kiracının evine anahtarla girebilir mi?

Ev sahibi, kiracının rızası olmadan kiralanan konuta kural olarak giremez. Malik olması, kiracının konut dokunulmazlığını ortadan kaldırmaz.

Bir kişiyi eve davet ettikten sonra çıkmasını isteyebilir miyim?

Evet. Konuta giriş için verilen rıza geri alınabilir. Kişiye çıkması açıkça bildirildiği hâlde konutu terk etmemesi suç oluşturabilir.

Eski eşin ortak kullanılan eve girmesi suç mudur?

Bu durum konutun kim tarafından fiilen kullanıldığına, ortak kullanım hakkının devam edip etmediğine, mahkeme kararlarına ve tarafların yaşam düzenine göre değerlendirilir. Uzaklaştırma veya konut tahsisi kararı varsa ayrıca dikkate alınır.

Bahçeye izinsiz girmek konut dokunulmazlığının ihlali midir?

Bahçenin çevrili olması, konutla bağlantısı, özel kullanımda bulunması ve dışarıdan girişin sınırlandırılmış olması hâlinde bahçe konut eklentisi kabul edilebilir. Her bahçe bakımından otomatik olarak aynı sonuç ortaya çıkmaz.

Konut dokunulmazlığının ihlali cezası kaç yıldır?

Temel hâlin cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir. Suç cebir, tehdit veya gece vakti işlenirse ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir. TCK 119’daki nitelikli hâllerde belirlenen ceza bir kat artırılabilir.

Suç şikâyete tabi midir?

Suçun TCK 116/1 ve 116/2’deki temel şekilleri şikâyete bağlıdır. Cebir, tehdit, gece vakti veya TCK 119 kapsamındaki nitelikli hâllerde soruşturma kural olarak resen yürütülür.

Şikâyet süresi ne kadardır?

Şikâyete bağlı hâllerde süre, mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı aydır.

Konut dokunulmazlığının ihlali uzlaştırmaya tabi midir?

Evet. TCK 116, CMK 253’te açıkça uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında sayılmıştır. Ancak aynı mağdura karşı uzlaştırma kapsamında olmayan başka bir suçun birlikte işlenmesi gibi kanuni istisnalar bulunabilir.

Hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir mi?

İşyeri dokunulmazlığının temel şeklinde kanun doğrudan adli para cezası seçeneği öngörmektedir. Diğer hâllerde verilen kısa süreli hapis cezasının çevrilip çevrilemeyeceği somut ceza miktarı ve TCK’daki şartlara göre mahkemece değerlendirilir.

Ceza Soruşturmasında Somut Olayın Ayrıntıları Belirleyicidir

Konut dokunulmazlığının ihlali suçu, yalnızca bir kişinin başka bir eve girmesi şeklinde basit bir değerlendirmeyle sonuçlandırılamaz. Konutun kullanım biçimi, rıza vermeye yetkili kişi, rızanın kapsamı, giriş zamanı, failin amacı, kullanılan yöntem ve olaydan sonra gerçekleştirilen hareketler birlikte incelenmelidir.

Özellikle aile içi uyuşmazlıklar, kiracı ile ev sahibi arasındaki anlaşmazlıklar, ayrılık ve boşanma süreçleri, miras kalan taşınmazlar ve ortak kullanılan işyerlerinde ceza hukuku ile özel hukuk ilişkileri iç içe geçebilir.

Bu nedenle mağdur, şüpheli veya sanık sıfatıyla yürütülen işlemlerde; şikâyet süresi dolmadan, kamera kayıtları silinmeden ve tanıkların bilgileri kaybolmadan hukuki durumun değerlendirilmesi önem taşır.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olayın özellikleri farklı olduğundan metindeki açıklamalar doğrudan hukuki görüş veya sonuç garantisi olarak değerlendirilmemelidir.